Raqamli markirovkalash zamonaviy logistikaning bir qismi sifatida: Balton Trading Asia tajribasi
Raqamli transformatsiya tovar aylanmasida nafaqat mahsulotlarning qanday sotilishini, balki ularning ishlab chiqaruvchi va import qiluvchidan ombor, savdo nuqtasi va yakuniy iste’molchigacha bo‘lgan butun yo‘lini ham o‘zgartirmoqda. O‘zbekistonda ushbu transformatsiyaning muhim vositalaridan biri raqamli markirovkalash tizimi bo‘ldi.
Balton Trading Asia uchun markirovkalangan mahsulotlar bilan ishlash kundalik logistika jarayonlarining bir qismiga aylangan. Kompaniya FMCG sohasida raqamli markirovkalash joriy etilishining dastlabki bosqichlaridayoq ushbu yo‘nalishda mustaqil ishlashni boshlagan va bugungi kunda bu jarayonni o‘zining 3PL infratuzilmasiga integratsiya qilmoqda.
Raqamli markirovkalash nima?
O‘zbekistonda raqamli markirovkalash uchun har bir mahsulot birligiga noyob ikki o‘lchamli Data Matrix kodi tushiriladi. U mahsulotni identifikatsiya qilish va uning ishlab chiqarish yoki importdan tortib yakuniy iste’molchiga sotilishigacha bo‘lgan harakatini kuzatish imkonini beradi.
Biroq biznes uchun raqamli markirovkalash shunchaki qadoqqa kod tushirishdan ancha kengroq tushunchadir. U tovarni qabul qilish, hisobga olish, saqlash, buyurtmalarni komplektlash, jo‘natish hamda tovar zanjiri ishtirokchilari o‘rtasida ma’lumot almashish jarayonlarini qamrab oladi. Shu sababli markirovkalash ayniqsa ombor logistikasi darajasida muhim ahamiyat kasb etadi.
Dastlabki sinov partiyalaridan tizimli ishlashgacha
Balton kompaniyasining raqamli markirovkalash bo‘yicha ochiq manbalarda qayd etilgan ilk tajribasi 2022 yilga to‘g‘ri keladi. O‘sha paytda kompaniya Dole sharbatlarining sinov partiyasini import qilib, O‘zbekistonda Data Matrix kodlarini olish va mahsulotlarga tushirish jarayonini mustaqil ravishda tashkil etgan.
Shundan buyon markirovkalash kompaniyaning ombor jarayonlarining bir qismiga aylandi. 3PL xizmatlari doirasida Balton mahsulotlarni qabul qilish va saqlash, saralash, komplektlash, markirovkalash, kross-doking va yetkazib berish xizmatlarini amalga oshiradi. WMS tizimidan foydalanish kodlar bilan ishlashni tovarning ombordagi harakatiga bevosita integratsiya qilish imkonini beradi.
Balton kompaniyasida ombor logistikasini boshqarish uchun AXELOT tizimi qo‘llaniladi. ASL BELGISI ma’lumotlariga ko‘ra, AXELOT yechimlari Data Matrix kodlarini o‘qish, mahsulotlarning noyob identifikatorlari bilan ishlash, tovarni qabul qilish va jo‘natishda kodlarni qayd etish, qaytarish va hisobdan chiqarish, shuningdek agregatsiya va deagregatsiya operatsiyalarini texnologik jihatdan qo‘llab-quvvatlaydi. Balton Trading Asia O‘zbekistonda ushbu tizimdan foydalanayotgan kompaniyalar qatoriga kiradi.
2026: Balton o‘simlik moylarini markirovkalash bo‘yicha pilot loyihaga qo‘shildi
2026 yilda Balton Trading Asia ASL BELGISI tizimi operatori CRPT TURON bilan birgalikda o‘simlik moylarini raqamli markirovkalash bo‘yicha pilot loyihaga qo‘shildi.
Pilot loyiha kungaboqar, paxta, soya, zaytun, palma, kokos, raps va boshqa turdagi o‘simlik moylarini, TIF TNning 1507–1515 kodlari doirasidagi mahsulotlarni qamrab oladi. Sinov bosqichi 2026 yil 31 dekabrgacha davom etadi, ushbu tovar guruhi uchun majburiy raqamli markirovkalashga o‘tish esa 2027 yil 1 iyuldan rejalashtirilgan.
Biz uchun tizimning nazariy jihatdan emas, balki mahsulot harakatining real zanjirida sinovdan o‘tkazilayotgani ayniqsa muhim. Balton’da raqamli markirovkalash mahsulot partiyasini qabul qilish va omborga joylashtirishdan tortib, uni keyingi tayyorlash va mijozga jo‘natishgacha bo‘lgan jarayonga integratsiya qilinmoqda. Kompaniyaning pilot loyihadagi ishtiroki va ushbu jarayon O‘zbekiston 24 telekanali lavhasida ham namoyish etildi.
Balton Trading Asia ta’minot zanjiri direktori Mansur Yuldashev ta’kidlaganidek, loyihada ishtirok etish kompaniyaga yangi jarayonlarni oldindan o‘zlashtirish va markirovkalangan mahsulotlar bilan ishlashga xodimlarni talablar majburiy kuchga kirishidan oldin tayyorlash imkonini beradi.
Nima uchun biznes uchun pilot loyihada oldindan ishtirok etish muhim?
Pilot bosqichining vazifasi faqat Data Matrix kodining mahsulotga tushirilishini tekshirishdan iborat emas.
Aynan ushbu bosqich butun infratuzilmaning — ombor jarayonlari, dasturiy ta’minot, uskunalar va jamoaning — qanchalik tayyor ekanini oldindan baholash imkonini beradi. Loyihaning rasmiy maqsadlaridan biri ishlab chiqaruvchilar va import qiluvchilarga majburiy tizim ishga tushirilishidan oldin texnik va tashkiliy masalalarni aniqlash hamda ichki biznes jarayonlarini moslashtirish imkonini yaratishdir.
Balton uchun bu tanlangan yondashuvning mantiqiy davomi: yangi talab majburiy bo‘lishini kutmasdan, uni real operatsion muhitda oldindan sinovdan o‘tkazish.
Bu shunchaki qadoqdagi kod emas
Raqamli markirovkalash tovar aylanmasining shaffofligini oshiradi, mahsulotning qonuniyligini tasdiqlashga yordam beradi va uning ta’minot zanjiri bo‘ylab harakatini nazorat qilishni takomillashtiradi.
Balton uchun ushbu yo‘nalishni rivojlantirish kompaniyaning 3PL bo‘yicha yondashuvining mantiqiy davomi hisoblanadi: tovarni shunchaki saqlash va yetkazib berish emas, balki uning O‘zbekiston bozoridagi harakatini texnologik va shaffof tarzda ta’minlash.
2022 yildagi Data Matrix kodlarini mustaqil tushirish bo‘yicha ilk tajribadan 2026 yildagi o‘simlik moylari bo‘yicha pilot loyihada ishtirok etishgacha — Balton raqamli markirovkalash bo‘yicha amaliy tajribani izchil rivojlantirib, logistika infratuzilmasini bozorning yangi talablariga oldindan tayyorlamoqda.